مرکز غریزی (شمّی)

مفصل‌تر را اینجا گوش کنید.

تیپ‌های غریزی

تیپ 8 (چالشگر، رهبر)، تیپ 9 (صلح‌طلب، میانجی) و تیپ 1 (اصلاح‌طلب، کمال‌گرا)

این سه تیپ انیاگرام در مرکز غریزی (شمی) دارای خصوصیات مشترکی هستند. هیجان اصلی آنان که شخصیتشان را شکل می‌دهد “خشم” است و نحوه‌ی متفاوت برخوردشان با این خشم، تفاوت‌های شدید شخصیت را به وجود می‌آورد. هر سه تیپ به اصول مشخصی برای تعاملات اجتماعی باور دارند که یکی از مهم‌ترین آن‌ها عدالت و رعایت اصول اخلاقی است. تمایل به اثرگذاری بر محیط و احساس مسئولیت اجتماعی از نقاط مشترک تیپ‌های غریزی به حساب می‌آید.

این مرکز شامل دو فاکتور است. 1- حرکتی: که در تمام حرکات فیزیکی دخالت دارد) و 2- غریزی: که با عملکردهای غریزی ما مطابقت دارد و زمانی که “فکر” در درون فرد شروع به حرکت کند، مرکز حرکتی فعال می‌شود. یک پیشرانه‌ی قوی (ایمپالس) از مرکز موتور یا شکم (گات) می‌تواند راهنمای محکمی برای عمل درست باشد، اما استفاده‌ی نادرست از مرکز حرکتی می‌تواند به رفتار تکانشی (ایمپالسیو) یا اینرسی (ایستایی، رخوت) منجر شود.

تیپ 8

هشت‌ها خشم خود را بی‌مهابا ابراز می کنند و کمتر برای کنترل آن کوشش به عمل می‌آورند.

تیپ 9

نه‌ها خشم خود را فراموش کرده و از بروز هرگونه تنش خودداری می‌کنند تا همه راضی باشند.

تیپ 1

یک‌ها خشم را خود را سرکوب کرده و جای آن را به منتقد درونی می‌دهند، تا همیشه ناراضی باشند.

خصوصیات تیپ 8

کانون توجه: هشت‌ها به صورت طبیعی کانون توجه خود را روی قدرت و کنترل قرار می‌دهند. چه کسی آن را دارد و چگونه به کار گرفته می‌شود. آنان به تصویر بزرگ فکر می‌کنند و اغلب از سر و کار داشتن با جزئیات بیزار هستند. آنان دنیا را تقسیم شده به قوی‌ها و ضعیف‌ها می‌بینند و برای ضعیف نبودن با نیروی قوی‌تر همسان‌سازی می‌کنند.

الگوی فکر و احساسبه لحاظ هیجانی، معمولا دسترسی آسانی به خشم دارند و از نشان دادن احساسات حاکی از آسیب‌پذیر بودن اجتناب می‌کنند. نترس ظاهر می‌شوند و گاها بدون این که منظوری داشته باشند باعث ترس دیگران از خود می‌شوند. آنان دوست دارند اوضاع تحت کنترلشان باشد بنابر این در تفکری سیاه و سیفد غرق می‌شوند.

الگوی رفتار و منش: تیپ 8 انرژی فراوانی دارد که سبب خواهد شد مسائل بزرگی را به انجام برساند. او هر زمان که مناسب باشد توان برخورد و رویارویی با دیگران را دارد و حامی افرادی می‌شود که به خود یا اندیشه‌اش نزدیک می‌داند. او مسئولیت‌های زیادی را به عهده می‌گیرد و گاهی به صورت افراطی همه‌ی کارها را به عهده می‌گیرد.‌‌

خصوصیات تیپ 9

کانون توجه: توجه نه‌ها به دیگران و چیزی است که رخ می‌دهد. آنان همیشه سعی دارند تا از تعارضات و اختلافات جلوگیری کنند و خودشان را با چیزی که دیگران می‌خواهند هماهنگ می‌کنند. در عین حال حس شفافی از برنامه‌های خود ندارند. آنان به برقراری صلح و آرامش و جلوگیری از ایجاد تنش می‌کوشند.

الگوی فکر و احساس: نه‌ها با کنار آمدن با دیگران سعی می‌کنند قایق زندگی خود را دور از لغزش نگه دارند و  این کار را با فرار از تعارضات و تنش‌های احتمالی انجام می‌دهند تا نوسان زیادی در روابط ایجاد نشود. آنان خشم خود را احساس نمی‌کنند و از این حس گسسته می‌شوند. خشم آنان در قامت لج‌بازی یا رفتار منفعلانه (پَسیو) نمایان می‌شود.

الگوی رفتار و منش: آن‌ها دوست دارند در جهت جریان آب شنا کنند و به صورت اتوماتیک و ناخودآگاه برای صلح‌آمیز نگه داشتن فضا از ابراز خود و هیچ گونه ترجیح شخصی که ممکن است منجر به ایجاد تعارض با دیگران شود را مطرح نمی‌کنند. بلکه به جای آن با برنامه های دیگران همراه می‌شوند. و زمانی که منفعل شوند نشان می‌دهند که موافق نیستند.

خصوصیات تیپ 1

کانون توجه: توجه یک‌ها به خطاهای موجود در هرچیزی است که اشتباه به نظر برسد. آنان شکل ایده‌آلی از هر دنیا در ذهن خلق کرده اند و هر آنچیزی که با این آرمانشهر در تضاد باشد یا مطابقت نکند، از دید آن‌ها اشتباه تلقی خواهد شد. نقصی که باید اصلاح یا تکمیل شود. بنابر این همه چیز برایشان به دو بخش درست و غلط تقسیم می‌شود.

الگوی فکر و احساسآنان به لحاظ هیجانی، اغلب احساس رنجش و آزردگی می‌کنند اما در مهار خشم خود عالی عمل می‌کنند. در استانداردهای سختگیرانه‌ی آنان ابراز خشم بد (غلط) تلقی می‌شود پس آن را تبدیل به انتقاد می‌کنند. انتقاد از دیگران، وضع موجود و حتی خودشان. گاهی نیز این خشم به شکل دلخوری، حق‌به‌جانبی و حتی رنجش نمود پیدا می‌کند.

الگوی رفتار و منش: آن‌ها در رفتار خود خشک و سخت و ساختارمند ظاهر می‌شوند و به شکل‌های رسمی و تکراری و کلیشه‌ای با دیگران ارتباط برقرار می‌کنند. یک‌ها قانون‌مند هستند و دیگران نیز می‌خواهند قانون‌مدارانه رفتار کنند. برای آن‌ها اخلاق از جایگاه بالایی برخوردار است و هرچیز غیر اخلاقی را بر نمی‌تابند. سخت کوش اند و مسئولیت‌پذیر.

مطالعه‌ی مراکز سه‌گانه‌ی انیاگرام